Smartsediment

Smartsediment is een samenwerking tussen Nederlandse en Vlaamse partijen met als doel het evenwicht herstellen tussen biodiversiteit, bodem en andere functies in de Scheldedelta door middel van slim sedimentgebruik. Dit is hard nodig, want de natuur in de Oosterschelde, de Westerschelde, de Boven-, Beneden- en Zeeschelde staat sterk onder druk. 

De delta van de Schelde kent een economisch sterke ontwikkeling met onder andere Antwerpen als wereldhaven. Het Schelde-estuarium en de Oosterschelde is beschermd als Natura2000 gebied en vormt een uniek natuurgebied voor de grensregio. Deze verschillende ‘zeearmen’ kunnen niet los van elkaar gezien worden en ze leveren een waaier aan waardevolle ecosystemen en biodiversiteit. Helaas staan beide zeearmen de laatste jaren sterk onder druk. Met behulp van Europese subsidie werken we aan verschillende projecten om daar verandering in te brengen. Met de twee grootste uitvoeringsprojecten zijn belangrijke stappen gezet:   


Roggenplaat 

De Roggenplaatsuppletie is afgerond.  Direct na de aanleg van de suppletie is gestart met de monitoring op de plaat zelf en op de mosselpercelen rond de plaat om de ecologische en morfologische ontwikkelingen van de suppletie te kunnen volgen. Dit gebeurt aan de hand van bodemmonsters, hoogtemetingen en vogeltellingen volgens een vooropgesteld monitoringsplan. 

Fort St. Filips

Op 17 februari 2020 is gestart met de aanleg van een getijdendam in de Schelde bij het voormalig Fort St. Filips. De dam wordt loodrecht op de stroomrichting van de Schelde geplaatst om de stroming van het water plaatselijk af te remmen. Op die manier kan er een zone van 20 hectare aan waardevolle getijdennatuur ontstaan: slikken en schorren, die door de dam minder kans lopen om weggespoeld te worden door de Schelde. De dam wordt opgebouwd uit baggerspecie (sediment) uit de Schelde.  Door het sediment af te graven en te gebruiken voor de aanleg van de dam, wordt de Scheldeoever zachter en vermindert de sterke getijdenwerking lokaal.  De werken zullen in oktober 2020 afgerond zijn.

Ecosysteemdiensttool 

De Oosterschelde en de Westerschelde leveren ecosysteemdiensten. Slim gebruik van sediment heeft gevolgen voor de voedselvoorziening en de zuivering van afvalwater. Ook de veiligheid van de rivieren kan wijzigen door ‘smartsediment’; slim gebruik maken van zand en slib kan dijken verstevigen. Om te weten hoe natuurontwikkeling, dus ook sedimentbeheer de ecosysteemdiensten beïnvloedt, is een Ecosysteemdienst-tool ontwikkeld. Tot nu toe was niet goed bekend welk effect sedimentbeheer heeft op ecosysteemdiensten. Door kennis hierover wordt het duidelijker welke voordelen natuurontwikkeling heeft voor de mens. De definitieve versie van de tool en de bijhorende Engelstalige handleiding worden in september 2020 verwacht.

Proefstorting Suikerplaat

Maritieme Toegang voert het baggerwerk uit dat nodig is om de maritieme vaargeul in de Schelde te onderhouden. Daarbij wordt jaarlijkse zo’n 10 miljoen m³ zand verplaatst in de Westerschelde naar een aantal afgebakende stortlocaties. Met de proefstorting bij de Suikerplaat heeft Maritieme Toegang een nieuwe stortlocatie voor zandige baggerspecie uitgeprobeerd. De ecologische monitoring van de effecten van deze proefstorting zijn uitgevoerd als onderdeel van Smartsediment.

Monitoring stortlocaties Beneden-Zeeschelde

In 2017 heeft Maritieme Toegang 2 nieuwe stortlocaties in gebruik genomen in de Beneden-Zeeschelde voor het terugstorten van baggerspecie die vrijkomt bij het onderhoud van de vaargeul. Het gaat om de Parelputten voor zandige baggerspecie en de Ketelputten voor slibrijke baggerspecie. De ecologische monitoring omtrent het in gebruik nemen van deze nieuwe stortlocaties is uitgevoerd als onderdeel van Smartsediment.

laatste update: oktober 2020



Alle projecten

Project verantwoordelijke

Provincie Zeeland

Totale subsidiale kosten

Op een totaal budget van € 7.582.687,68 levert Interreg een bijdrage van € 3.791.343,84 (50%)