Project Zuivere Lucht: over afzuigkappen en samenwerking

Door Eileen van Dongen

Het lanceringsevent van het nieuwe Interreg-project Zuivere Lucht vond plaats op 29 mei. Ondanks dat het een warme namiddag was, waren er toch redelijk wat geïnteresseerden op afgekomen. Vandaag stelden vijf partners uit Vlaanderen en Nederland hun plannen voor om de impact van schadelijke stoffen op de binnenluchtkwaliteit te beperken. Verschillende aspecten en doelstellingen van het ZULU project kwamen hier aan bod.

Buiten dat dit project mij al aansprak, was ook de mail veelbelovend. “We verwachten je om 12:30 uur voor een broodjeslunch” – terwijl ik me daar eigenlijk niet voor had ingeschreven. Maar goed, 12:30 uur is 12:30 uur. De toffe projectadviseur die me had uitgenodigd mee te komen naar het lanceringsevent, vroeg me of ik niet kort met Christophe Stroobants wilde praten. “Maar dat is de projectmanager van het hele project?” (Met andere woorden: die heeft toch geen tijd voor een gesprek met mij?) Ze glimlachte en zei: “Je zult het zien, het is een erg vriendelijke!”

Even later stond heer Stroobants in levenden lijve bij ons aan de statafel over het aanwezige publiek te praten. Het beloofde nog interessant te worden, want “er zijn wat kritische burgers aanwezig.” Daar kunnen we vast goede vragen van verwachten, “maar we zullen zien; het is innovatie.”

Innovatie, daar valt dit Interreg-project onder. Een eerste toepassing, een idee dat voor het eerst uitgetest wordt: twee verschillende filters gaan elkaar aanvullen om niet enkel de schadelijke stofdeeltjes en vervuilde lucht te zuiveren, maar ook de schadelijke stoffen om te zetten in bouwstoffen. Mevrouw Luijkx-Wijsman van VFA Solutions heeft heel erg haar best gedaan mij het verschil tussen de twee filters te verklaren. Hopelijk doe ik haar uitleg eer aan als ik u vertel dat in dit project elektrostatische filtratie gecombineerd zal worden met fotokatalytische oxidatie. De korte samenvatting: de eerste filter verzamelt de vervuilde stofjes uit de lucht, de tweede breekt de schadelijke deeltjes af. Onder invloed van uv-licht is het mogelijk schadelijke deeltjes om te zetten in CO2 en H2O (ja, echt!). De filter zal worden uitgetest op een school en kinderopvang in Den Haag en Antwerpen.

Bezorgde burger

Een bezorgde burger kwam, zoals Stroobants al had voorspeld, met een interessante vraag. Deze huisarts uit Deurne kaartte onder andere deze elementen aan: het kost veel geld (dat scholen vaak niet hebben), uiteindelijk zijn kinderen maar 20% van de tijd in dit binnenmilieu en wanneer er een raam of deur wordt opengezet, komt de vervuilde lucht toch binnen. “Mogen ze dan niet meer buitenspelen?”

Piet Jacobs van de Nederlandse organisatie voor Toegepast-Natuurwetenschappelijk Onderzoek (TNO), kwam daarop met een aantal rake antwoorden, ondanks dat de factoren die de burger aanhaalde, terecht waren opgemerkt. “Ja, het is een technologische uitdaging.” Maar het is een uitdaging die moet worden aangegaan. Want de kosten van de filter – het geschatte bedrag lag volgens Piet op €7000 – vallen wel mee, als je bedenkt dat het hier om kinderen gaat: om onze toekomst.

De huisarts onderbrak de wetenschapper met een verbluft “€7000, niet veel geld?!”, waarop Jacobs wederom een raak antwoord gaf waar de zaal even stil van werd. Geen enkel kantoor wordt in de buurt van een drukke weg gebouwd zonder goede filter – waarom scholen wel? Waarom staan we er niet bij stil dat onze meest kwetsbare groepen gezondheidsschade oplopen doordat ze dagelijks worden blootgesteld aan vervuilde lucht? “Het is van essentieel belang dat we de noodzaak duidelijk maken”, aldus Jacobs. En dat is wat dit project doet.

“Fun" fact

Op dit lanceringsproject kwam nog een aantal interessante feiten naar boven. Traditioneel koken op gas is natuurlijk de mooiste manier van koken – niet? Uit een onderzoek van TNO blijkt dat wanneer er een te kleine afzuigkap is geïnstalleerd of (de echte boosdoener) een recirculatiefilter, het aantal schadelijke stoffen in de lucht kan oplopen tot 1200 µg/m³. Deze hoeveelheid zou een mens 18 keer per jaar een uur mogen inademen volgens de huidige normen. Betekent dit dat we maar 18 keer per jaar mogen koken? Nee, dit betekent dat het tijd is om te investeren in een goede afzuigkap die minimaal een afzuigingsvermogen van 300 m³/uur heeft.


… En de burger?

In een aantal lezingen lag de nadruk vooral op samenwerken: “Hoe meer we kunnen samenwerken, hoe beter”, aldus Stroobants. Samenwerking tussen wetenschappers, partners en overheden, maar ook burgers. Er moet bij burgers meer vertrouwen komen in de wetenschap. Dit kun je doen door te investeren in communicatie; zo breng je de wetenschap naar de burger. Een tweede manier is om de burger naar de wetenschap te brengen, door de burger te laten participeren in het onderzoek. Deze zogenoemde burgerwetenschap gaat een rol spelen in dit project, want zoals ook het fictieve, kritische meisje Loesje zegt: “Waarom moeilijk doen als het samen kan?”.

(Mijn) Conclusie

Op deze warme, drukkende namiddag in Antwerpen zag vrijwel iedere aanwezige de noodzaak van innovatie op het gebied van zuivere lucht. Op twaalfhoog zagen we de smog als een deken boven de stad hangen. Overigens bleek de broodjeslunch meer een uitgebreid lunchbuffet… Ik ben in ieder geval alvast vóór een project dat zich inzet voor meer zuivere lucht.


Alle berichten

Eileen van Dongen is Interreg Reporter binnen het programma van Interreg Volunteer Youth, een initiatief dat deel uitmaakt van het Europese Solidariteitskorps.