IMPROVED: een druppeltje duurzamer

Door Robbert van Tilborg

De lat ligt hoog bij IMPROVED (Integrale Mobiele Proceswatervoorziening voor een Economische Delta). Dit project zet zich in voor een duurzame aanpak van de industriële proceswaterketen. Tijdens het midterm-event op 18 september kwamen de projectpartners bijeen om reeds behaalde resultaten te delen en de strategie voor de toekomst nog eens aan te scherpen. Elke partner richt zich tot een ander aspect van een gezamenlijk hoofddoel: het bouwen en testen van een gemakkelijk verplaatsbare onderzoeksinstallatie.

Elke dag neemt de nood voor nieuwe technologie voor proceswaterzuivering in en rond de Zeeuwse Delta toe. Dit komt onder andere door klimaatverandering. Proceswater wordt binnen de chemische industrie benut als koelvloeistof, procesmiddel, oplosmiddel of vervoersmiddel. Deze industrie vertegenwoordigt een groot deel van de economische activiteiten in de Zeeuwse, Gentse en Antwerpse zeehavens. Tot op heden wordt er in dit gebied voornamelijk proceswater gewonnen uit grondwater of zoet oppervlaktewater. Door klimaatverandering wordt er echter steeds meer grondwater opgepompt en is er sprake van verzilting van zoetwaterlichamen. Zo ontstaat een sterk dalende zoetwatervoorraad in de zeehavengebieden. Er bestaat nog geen duurzaam integraal waterbeleid in de Delta. Uit onderzoek van de Europese Commissie blijkt zelfs dat Vlaanderen en Nederland ongeveer tien keer meer water zouden kunnen hergebruiken dan momenteel het geval is. Dit komt voornamelijk doordat chemische bedrijven waterproblematiek nog niet als core-issue beschouwen en afgeschrikt raken door initiële investeringskosten. IMPROVED probeert hier door middel van openbaar onderzoek verandering in aan te brengen.

Het project experimenteert via mobiele onderzoeksinfrastructuur met waterzuiveringstechnieken om tot de juiste kwaliteit van proceswater te komen. De benodigde kwaliteit verschilt van proces tot proces. Tot op heden wordt voor de volledige chemisch-industriële sector vaak nog onterecht uitgegaan van drinkwaternormen. Hierdoor is de uiteindelijke waterkwaliteit voor veel sites vaak te goed of juist ongeschikt. Er gebeurt nog te weinig onderzoek naar de effecten van de kwaliteit van proceswater op het productieproces. Zulk onderzoek vereist expertise vanuit verschillende hoeken evenals samenwerking tussen verschillende bedrijven en vakgebieden. Binnen IMPROVED worden deze partijen bij elkaar gebracht. Samen onderzoeken ze hoe proceswater door hergebruik steeds weer tot de juiste kwaliteit kan worden gebracht. Hierbij wordt niet enkel rekening gehouden met de initiële kwaliteit van het water, maar ook met mogelijke bijeffecten van contact tussen proceswater en leidingen. Op dit moment staat de mobiele testapparatuur in containers op het bedrijventerrein van Yara in Zeeuws-Vlaanderen. Deze containers zullen nog verplaatst worden naar andere chemische sites om zoveel mogelijk data te verzamelen. Na afloop van het project zal de geoptimaliseerde installatie tegen onderhoudsprijs ter beschikking gesteld worden aan alle geïnteresseerde partijen. Dit biedt unieke kansen voor de chemische industrie in Vlaanderen en Nederland.

Het midterm-event vindt plaats in het Bio Base Europe Training Center in Terneuzen. Bij binnenkomst is de sfeer direct optimistisch, doch ambitieus. Er is veel bereikt de afgelopen maanden. Zo is er onderzoek gedaan naar het risico van microbiële contaminatie voor proceswater onder verschillende omstandigheden. Ook zijn de voorbereidingen voor nieuwe testlocaties al in volle gang, mede dankzij Tim van Overstraeten, die zijn afstudeerthesis aan het project heeft gekoppeld. De presentatiesessies belichten niet enkel de behaalde resultaten, maar onderstrepen ook nog eens de filosofie achter IMPROVED. Ewoud van den Brande, medewerker bij projectpartner Yara, deelt ons vol enthousiasme mee dat de milieu- en duurzaamheidsfocus van dit project precies is waarom hij bij Yara in dienst is gegaan. “We  hebben de chemische industrie hard nodig, maar deze gaat niet altijd hand in hand met duurzaamheid. Hier ligt een enorme uitdaging. Daar zet ik me voor in,” vertelt Van den Brande. Eenzelfde toewijding vinden we bij Arne Verliefde, Faculteit bio-ingenieurswetenschappen aan de Universiteit Gent en tevens projectverantwoordelijke. Verliefde onderstreept het grens- en sectoroverschrijdende karakter van het project: “de samenwerking tussen zoveel Vlaamse en Nederlandse partners uit verschillende vakgebieden is echt uniek. Hier kunnen innovaties uit voortvloeien die de water-efficiëntie in de chemische industrie enorm kunnen verbeteren. Dit onderzoek biedt zowel economische als ecologische kansen voor de  hele regio.”

Als kers op de taart wordt nog een bezoek gebracht aan de mobiele onderzoeksfaciliteiten op Yara’s industrieterrein. Na met een bus te zijn afgezet op het industriegebied bereidt de groep zich voor op het bezoek: jassen aan, brillen en helmen op. Veiligheid voorop. Eenmaal bij de containers kan de groep zich vergapen aan alle vatten, buisjes, pompen en elektrische apparatuur. Medewerkers van de Universiteit Gent en Yara geven uiting aan hun liefde voor het vak door allerlei vragen ter plekke te beantwoorden. Gelukkig maar, want de ingewikkelde constructie roept bij heel wat deelnemers vragen op! Ook voor de observanten zonder achtergrond in de biotechnische industrie is het indrukwekkend om de concrete uitvoering van dit samenwerkingsproject van dichtbij waar te nemen.

Na afloop licht Van den Brande nog eens toe dat Yara meewerkt aan dit project vanuit oprechte interesse in het partnerschap, de onderzoeksprocedure en de resultaten. “We willen de industrie voorbereiden op een toekomst waarin minder water beschikbaar is.” Met deze visie in gedachten zetten de betrokkenen de eerste stappen naar een duurzaam proceswatersysteem voor de Vlaams-Nederlandse industrie. Niet voor niets kleuren de goudgele sterren van de Europese vlag de zijkanten van de onderzoekscontainers. De projectpartners van IMPROVED geven samen alleszins blijk aan toekomstgericht en grensoverschrijdend gedachtegoed.

Alle berichten

Robbert is Interreg Reporter bij Interreg Vlaanderen-Nederland namens Interreg Volunteer Youth, een onderdeel van het Europees Solidariteitskorps